Wyrównywanie ciśnienia w uszach: techniki i błędy

Problem z uszami to najczęstszy powód, dla którego początkujący nurkowie przerywają zanurzanie. Wyrównywanie ciśnienia to jednak umiejętność, której można się nauczyć, a większość trudności wynika z kilku powtarzalnych błędów.

Skąd bierze się ból uszu

Za błoną bębenkową znajduje się ucho środkowe wypełnione powietrzem. Łączy się ono z gardłem wąskim kanałem, trąbką Eustachiusza. Gdy schodzisz pod wodę, ciśnienie na zewnątrz rośnie i wypycha błonę bębenkową do środka. Jeśli nie wpuścisz do ucha środkowego dodatkowego powietrza, pojawia się ucisk, a potem ból.

Największa względna zmiana ciśnienia zachodzi tuż pod powierzchnią. Na 10 metrach ciśnienie jest już dwa razy większe niż na powierzchni. Dlatego uszy najczęściej dają o sobie znać na pierwszych kilku metrach.

Techniki wyrównywania

Metoda Valsalvy

Najpopularniejsza i najłatwiejsza do nauczenia. Zaciśnij nos przez kieszeń maski, zamknij usta i delikatnie dmuchnij, jakbyś chciał wydmuchać nos. Poczujesz lekkie „pyknięcie” w uszach.

Najważniejsze słowo to delikatnie. Mocne dmuchanie przy zablokowanej trąbce Eustachiusza nie pomaga, a może uszkodzić ucho.

Metoda Frenzla

Zaciśnij nos, zamknij tylną część gardła, jakbyś podnosił ciężar, i wypchnij powietrze językiem w górę i do tyłu, jak przy wymawianiu głoski „k”. Metoda wymaga ćwiczenia, ale działa przy mniejszym wysiłku i nie podnosi ciśnienia w klatce piersiowej. Często używają jej freediverzy.

Metoda Toynbee

Zaciśnij nos i przełknij ślinę. Ruch przełykania otwiera trąbkę Eustachiusza. Dobrze sprawdza się jako uzupełnienie Valsalvy.

Ruch żuchwą

Niektórym osobom wystarczy poruszenie żuchwą na boki albo ziewnięcie z automatem w ustach. Warto sprawdzić, czy to działa u ciebie, bo to najdelikatniejszy sposób.

Technika	Trudność	Kiedy się sprawdza
Valsalva	łatwa	na start, u większości osób
Frenzel	średnia	częste wyrównywanie, nurkowanie na wstrzymanym oddechu
Toynbee	łatwa	gdy Valsalva nie wystarcza
Ruch żuchwą	łatwa	u osób z łatwo otwierającą się trąbką

Jak wyrównywać w praktyce

Zacznij na powierzchni. Jedno delikatne wyrównanie przed zanurzeniem ułatwia kolejne.
Schodź nogami w dół. W pozycji pionowej trąbka Eustachiusza otwiera się łatwiej niż przy zanurzaniu głową w dół.
Wyrównuj co metr, a nawet częściej. Nie czekaj na ból. Ucisk to sygnał, że już jesteś spóźniony.
Kontroluj prędkość zanurzania. Lina opustowa albo ściana kamieniołomu pozwalają zatrzymać się w każdej chwili.
Jeśli nie wychodzi, wróć wyżej. Podpłyń metr albo dwa w górę, aż ucisk zmaleje, i spróbuj ponownie.

Maska też potrzebuje wyrównania

W masce jest powietrze, które przy zanurzaniu się spręża. Jeśli tego nie wyrównasz, maska zacznie przysysać się do twarzy. Wystarczy co jakiś czas wypuścić nosem odrobinę powietrza do maski.

Najczęstsze błędy

Wyrównywanie dopiero przy bólu. Gdy ucho już boli, trąbka Eustachiusza bywa ściśnięta i trudniej ją otworzyć.

Zbyt mocna Valsalva. Siłowe dmuchanie nie otworzy zablokowanego kanału, a może doprowadzić do urazu ucha wewnętrznego.

Nurkowanie z katarem. Przy obrzękniętej śluzówce wyrównanie bywa niemożliwe albo udaje się przy zanurzaniu, a blokuje przy wynurzaniu. To drugie jest szczególnie nieprzyjemne, bo pod wodą nie można zostać w nieskończoność.

Leki obkurczające śluzówkę na własną rękę. Ich działanie może minąć w trakcie nurkowania, co grozi blokadą przy wynurzaniu. Przy nawracających problemach z zatokami albo uszami porozmawiaj z lekarzem, najlepiej z doświadczeniem w medycynie nurkowej.

Pośpiech. Zanurzanie w grupie kusi, żeby nadążyć za innymi. Lepiej zejść minutę później niż przerwać nurkowanie z bólem ucha.

Kiedy przerwać nurkowanie

Przerwij zanurzanie i daj znak partnerowi, jeśli ból nie mija mimo powrotu kilka metrów wyżej, czujesz zawroty głowy albo słyszysz szum. Uczucie pełności w uchu, niedosłuch czy szum utrzymujące się po wyjściu z wody wymagają konsultacji z lekarzem przed kolejnym nurkowaniem.

Ćwiczenia na lądzie

Wyrównywanie można ćwiczyć poza wodą. Kilka razy dziennie spróbuj delikatnej Valsalvy i przełykania z zaciśniętym nosem, aż poczujesz „pyknięcie”. Osoby, które robią to regularnie przed kursem, zwykle mają mniej problemów na pierwszych zajęciach.

Technik wyrównywania uczymy już na nurkowaniu próbnym, a na kursie podstawowym ćwiczymy je na każdych zajęciach w wodzie.